Szklany front, niebieskie wskaźniki i konstrukcja, która po latach nadal potrafi pokazać dużą rezerwę mocy. Do serwisu Media-Hitu trafił McIntosh MA6500 z okresowym brakiem dźwięku i osłabionym podświetleniem. Zdecydowaliśmy się na kompleksową renowację, a możliwości urządzenia sprawdziliśmy w rozbudowanej serii pomiarów — również przy wymagającym obciążeniu 2Ω.
Klasyczna integra z przełomu wieków.
MA6500 był produkowany w latach 1999–2008. Należał do generacji, w której McIntosh powrócił do wskaźników z lekko łukowatą skalą i zastosował szersze aluminiowe boczki z charakterystycznym kątowym czołem. Te elementy tworzą rozpoznawalny wygląd, dla którego wiele osób wybiera urządzenia tej marki.
W ofercie model zajmował miejsce poniżej MA6900, wyposażonego w wyjściowe autotransformatory. MA6500 nie miał takich transformatorów, ale jego możliwości pozostawały imponujące: producent deklarował 120W na kanał przy 8Ω, 200W przy 4Ω i 250W przy 2Ω. To ostatnie obciążenie jest szczególnie ciekawe z punktu widzenia współpracy z trudniejszymi kolumnami.
Gdy wzmacniacz raz gra a raz milczy.
Właściciel zgłosił, że wzmacniacz nie załącza głośników i nie odtwarza muzyki. W pewnym momencie problem samoistnie ustąpił, a następnie powrócił. Drugą zauważoną nieprawidłowością było słabe podświetlenie wskaźnika lewego kanału. Takie zachowanie wymaga sprawdzenia urządzenia również wtedy, gdy podczas kolejnego uruchomienia pozornie wszystko wraca do normy.
Oględziny ujawniły bardzo dużą ilość kurzu i zanieczyszczeń, ślady bliżej nieokreślonej substancji w różnych miejscach płyty głównej, liczne przepalone żarówki przedniego panelu oraz popękane nakrętki gniazd głośnikowych. Ten egzemplarz wymagał więc szerszej uwagi niż tylko zajęcia się zgłoszonym brakiem dźwięku.
Renowacja z myślą o dalszej eksploatacji.
Przyjęliśmy zakres obejmujący kompleksową renowację wzmacniacza. Celem było usunięcie bieżącego problemu oraz zajęcie się śladami zużycia, które mogłyby prowadzić do kolejnych usterek. W wartościowym urządzeniu tej klasy stan elementów mechanicznych, połączeń i podświetlenia ma znaczenie obok sprawności samego toru audio.
Ważną częścią prac była regulacja położenia zerowego i czułości wskaźników oraz kontrola ich wskazań. Całość uzupełniliśmy pomiarami mocy, pasma przenoszenia, zniekształceń, szumu i funkcji użytkowych. Dzięki temu ocenę urządzenia można oprzeć na konkretnych wynikach.
Moc na progu przesterowania i przy umownym progu 1%
Przy pomiarze mocy trzeba wskazać, w którym momencie uznano, że wzmacniacz osiągnął swój limit. W naszej dokumentacji dokładne wartości THD+N podano na progu przesterowania, tuż przed gwałtownym wzrostem zniekształceń. Osobno wyznaczyliśmy moc przy 1% THD+N — umownym punkcie porównawczym, stosowanym przez wiele redakcji i część producentów.
THD+N obejmuje zniekształcenia harmoniczne i szum. Wartości na progu przesterowania najlepiej pokazują, ile mocy badany egzemplarz oddaje przy zachowaniu niskiego poziomu tych składników. Wynik dla 1% jest formalnym, dodatkowym punktem charakterystyki; nie jest to ten sam warunek pomiaru. Oba kanały były wysterowane jednocześnie, przez wejście CD.
Zapis „2 ×” oznacza moc każdego z dwóch kanałów. Przy 1kHz uzyskaliśmy więc 133W na kanał przy 8Ω, 216W przy 4Ω i 336W przy 2Ω na progu przesterowania. Wszystkie te wartości przekraczają odpowiednie deklaracje mocy producenta. Zbliżone wyniki dla 100Hz pokazują, że w tym teście wzmacniacz zachowuje dużą wydajność również przy niższej częstotliwości.
Dlaczego praca przy 2Ω ma znaczenie
Kolumny o nominalnej impedancji 2Ω są rzadkością, ale impedancja zestawu głośnikowego nie jest stała. Zmienia się z częstotliwością i w niektórych konstrukcjach może lokalnie znacznie spadać poniżej wartości podanej na tabliczce znamionowej. Przy tym samym napięciu niższa impedancja oznacza większe zapotrzebowanie na prąd ze wzmacniacza.
Zdolność MA6500 do pracy przy 2Ω jest więc istotna także dla właścicieli części kolumn oznaczonych jako 4-omowe lub 8-omowe. Pomiar rezystancyjnego obciążenia 2Ω nie odtwarza wszystkich właściwości rzeczywistej kolumny, której impedancja ma również składową reaktywną. Pokazuje jednak konkretną rezerwę prądową i mocową urządzenia. W tym egzemplarzu jej obecność potwierdzają wyniki obu kanałów.
Przy pomiarach charakterystyk przyjmowaliśmy poziom 2V na wejściu CD jako realistyczną wartość dla źródła, a następnie regulatorem głośności ustalaliśmy moc wymaganą w danym teście.
Zniekształcenia w funkcji mocy i częstotliwości
Na pierwszym wykresie widać przebieg THD+N wraz ze wzrostem mocy oraz wyraźne załamanie przy dochodzeniu do granicy wysterowania. Właśnie okolice tego załamania są podstawą podanych wcześniej wyników na progu przesterowania. Wyższa procentowa wartość przy bardzo małej mocy wiąże się również z udziałem szumu w stosunku do słabego sygnału.
Wykres 1. THD+N w funkcji mocy przy 1kHz, wejście CD, oba kanały wysterowane. Przebiegi dla 8Ω, 4Ω i 2Ω opisano w oryginalnej legendzie.
Drugi pomiar pokazuje zachowanie w całym paśmie: przy 25W/8Ω, 50W/4Ω i 100W/2Ω. W wyższej części pasma THD+N rośnie, szczególnie przy niższych impedancjach. Ten przebieg uzupełnia wynik dla 1kHz i pozwala zobaczyć zależność od częstotliwości oraz obciążenia.
Wykres 2. THD+N w funkcji częstotliwości, wejście CD, oba kanały wysterowane. Moc dla poszczególnych obciążeń podano w tekście i legendzie.
Pasmo przenoszenia od wejścia CD do wyjścia głośnikowego
Charakterystyki dla 8Ω, 4Ω i 2Ω przebiegają blisko siebie. W zasadniczej części pasma audio są wyrównane, z łagodnym osłabieniem na krańcach. Przy wysokich częstotliwościach widać niewielki wpływ obciążenia. Na tym samym rysunku pokazano fazę — jej wartość odczytujemy z prawej osi, a poziom sygnału z lewej.
Wykres 3. Pasmo przenoszenia i faza przez wejście CD przy obciążeniach 8Ω, 4Ω i 2Ω. L i P oznaczają kanał lewy i prawy.
Sprawdziliśmy również wejście gramofonowe
Pomiar Phono wykonano dla sygnału wejściowego 2,5mV. Przebiegi obu kanałów są zbliżone, choć widoczne są niewielkie różnice poziomu oraz kształtu charakterystyki. To osobna weryfikacja toru gramofonowego; na jej podstawie można ocenić zgodność kanałów i przebieg odpowiedzi tego wejścia, bez przenoszenia na nie wyników uzyskanych przez CD.Wykres 4. Charakterystyka wejścia Phono przy poziomie 2,5mV. Przebieg zielony — kanał prawy, niebieskozielony — kanał lewy.
Widmo harmonicznych pokazuje więcej niż jedna liczba
THD+N jest wynikiem zbiorczym. Analiza FFT pozwala zobaczyć, jakie dodatkowe składowe pojawiają się obok sygnału podstawowego. Dla tonu 1kHz harmoniczne występują przy jego wielokrotnościach: 2kHz, 3kHz i kolejnych. Poniżej pokazujemy oba kanały przy 50W/8Ω oraz 100W/4Ω.Wykres 5. Widmo harmonicznych przy 1kHz, 50W/8Ω, wejście CD, oba kanały wysterowane.
Sygnał podstawowy wyraźnie dominuje nad harmonicznymi. Widoczne dodatkowe składowe mają niski poziom; w pomiarze przy 4Ω część z nich jest wyższa niż przy 8Ω. Są to jednak dwa różne punkty pracy — różnią się i obciążeniem, i mocą. Poziomu tła pojedynczego widma FFT nie należy utożsamiać ze stosunkiem sygnału do szumu mierzonym w całym paśmie.
Tekst - kliknij, aby edytować.Wykres 6. Widmo harmonicznych przy 1kHz, 100W/4Ω, wejście CD, oba kanały wysterowane.
Intermodulacja oraz przydźwięk sieciowy
W teście intermodulacji na wejście podano jednocześnie tony 19kHz i 20kHz. Oprócz tych dwóch sygnałów obserwujemy produkty ich wzajemnego oddziaływania, w tym składową różnicową przy 1kHz. Pomiar wykonano przy 25W/8Ω oraz 50W/4Ω; poniżej przedstawiamy pierwszy z tych przebiegów.
Wykres 7. Widmo intermodulacji 19kHz + 20kHz przy 25W/8Ω, wejście CD, oba kanały wysterowane.
Osobno sprawdziliśmy niskoczęstotliwościowe składowe związane z zasilaniem. Widmo przy 1W/4Ω pozwala przyjrzeć się między innymi częstotliwości 50Hz i jej wielokrotnościom. Takie pomiary wykonaliśmy również przy 8Ω. Uzupełniają one testy mocy, ponieważ pozwalają wychwycić inne cechy pracy urządzenia.
Tekst - kliknij, aby edytowaćWykres 8. Przydźwięk sieciowy przy sygnale 1kHz i mocy 1W/4Ω, wejście CD, oba kanały wysterowane. Prawy kraniec przedstawia sygnał pomiarowy 1kHz.
Regulacja barwy i działanie Loudness
Kontrola funkcji użytkowych jest częścią sprawdzenia całego wzmacniacza. Charakterystyki dla skrajnych ustawień regulatorów pokazują zakres ich wpływu na niskie i wysokie częstotliwości, a przebieg dla ustawienia neutralnego pozwala porównać odpowiedź bez takiej korekcji..
Wykres 9. Regulacja barwy: ustawienie neutralne oraz maksymalne podbicie i tłumienie niskich i wysokich częstotliwości.
Loudness zmienia charakterystykę zależnie od położenia regulatora głośności. W pomiarze wyraźnie widać mocniejsze podkreślenie basu przy niższych ustawieniach oraz stopniowe zmniejszanie korekcji przy zwiększaniu głośności. To funkcja przydatna przy cichszym słuchaniu, której działanie warto zweryfikować również pomiarowo.
Wykres 10. Loudness dla kolejnych położeń regulatora głośności, od godziny 12 do ustawienia maksymalnego. Warunki poszczególnych przebiegów opisano w legendzie.
Niebieskie wskaźniki są miernikami szczytów sygnału
Wskaźniki McIntosha to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów jego wzmacniaczy, ale ich rola nie kończy się na wyglądzie. W MA6500 pracują jako szybkie wskaźniki szczytowe, typu Peak Program Meter. Odczyt powstaje na podstawie wierzchołków przebiegu sygnału, dzięki czemu pokazuje krótkotrwałe wzrosty poziomu i odpowiadającą im moc według kalibracji skali.
To inna charakterystyka reakcji niż w studyjnych wskaźnikach VU — Volume Unit — które reagują wolniej i bardziej uśredniają poziom. Szybki układ McIntosha ma uchwycić także krótkie impulsy występujące w muzyce. Producent podaje, że wskaźnik osiąga co najmniej 95% właściwego wskazania już dla pojedynczego okresu sygnału 2kHz. Taki okres trwa zaledwie 0,5ms.
Nie ma więc podstaw, aby traktować odczyt podczas muzyki jako z założenia nieadekwatny. Wskazówki dostarczają informacji o szczytowym poziomie sygnału i krótkotrwałym obciążeniu wzmacniacza. Należy przy tym odróżniać wskazanie miernika szczytowego od mocy uśrednionej w dłuższym czasie.
Regulacja i kontrola w szerokim zakresie
Wyregulowaliśmy położenie zerowe i czułość, a następnie sprawdziliśmy zgodność odczytów z rzeczywistym poziomem sygnału. Przy 4Ω i 1kHz kontrola obejmowała 20mW, 200mW, 2W, 20W i 200W. Dla 2W wykonaliśmy dodatkowe próby przy 100Hz, 10kHz i 20kHz. Wyniki potwierdziły, że po regulacji wskaźniki z dobrą praktyczną dokładnością odwzorowują badane poziomy.
Zdjęcie 1. Kontrola wskazań przy 200W/4Ω i 1kHz.
Zdjęcie 2. Kontrola wskazań przy 20mW/4Ω i 1kHz — drugi koniec sprawdzanego zakresu.
Ważna jest kalibracja skali: instrukcja MA6500 odnosi odczyt w watach do 4Ω. Przy rezystancyjnym obciążeniu 8Ω rzeczywista moc jest o połowę mniejsza od wskazania — przykładowo odczyt 200 odpowiada 100W. Dlatego nasze porównania skali z mocą wykonywaliśmy przy 4Ω. Przy kolumnie o zmiennej impedancji odczyt trzeba interpretować z uwzględnieniem tej zależności.
Szum czułość i pozostałe parametry
Stosunek sygnału do szumu zmierzyliśmy przez wejście CD, bez ważenia, w paśmie 22Hz–22kHz, z poziomem odniesienia 216W przy 4Ω, czyli maksymalną mocą wyznaczoną na progu przesterowania przy 1kHz. Wynik wyniósł 101dB przy ustawieniu głośności odpowiadającym maksymalnej mocy dla sygnału wejściowego 2V oraz 99dB przy regulatorze głośności ustawionym na maksimum.
Poziom odniesienia i sposób pomiaru są częścią wyniku. Bez nich sama liczba w decybelach byłaby niepełną informacją. Te wartości nie są bezpośrednio porównywalne z danymi katalogowymi ważonymi krzywą A ani z pomiarami odniesionymi do innej mocy.
Czułość określa napięcie wejściowe potrzebne do uzyskania podanej mocy w warunkach testu. Moc pobierana z sieci nie jest mocą oddawaną głośnikom — obejmuje również straty i zasilanie pozostałych układów. Wartości przy maksymalnym wysterowaniu nie oznaczają stałego poboru podczas zwykłego słuchania muzyki.
Dlaczego warto przywracać sprawność takim urządzeniom
MA6500 po latach pozostaje konstrukcją o dużych możliwościach. Potwierdzają to moc przy 8Ω, 4Ω i 2Ω, niskie zniekształcenia na progu przesterowania, przebiegi pasma i widma harmonicznych. Do tego dochodzą funkcjonalne wejście gramofonowe, regulacja barwy i szybkie wskaźniki szczytowe, które po prawidłowej regulacji pełnią rzeczywistą funkcję pomiarową.
Ten egzemplarz przypomina, że renowacja wartościowego wzmacniacza obejmuje zarówno rozwiązanie problemu zgłoszonego przez właściciela, jak i ocenę stanu całego urządzenia. Pomiary pozwalają sprawdzić rezultat oraz udokumentować, jak wzmacniacz zachowuje się w konkretnych warunkach pracy.
Jeśli Twój McIntosh wymaga naprawy lub odświeżenia, skontaktuj się z serwisem Media-Hitu. Zajmujemy się zarówno urządzeniami z nowszej produkcji, jak i modelami vintage. Dobierzemy zakres prac do stanu Twojego sprzętu, aby mógł dalej cieszyć muzyką.
Wyniki, wykresy i fotografie: dokumentacja serwisowa Media-Hitu, z uzupełnieniami serwisanta. Dane katalogowe i opis wskaźników: materiały producenta.
